+ Zornoloji: Bölüm II veyahut JZ/Otonom bir doğuş

Bölüm I için; + Zornoloji: Bölüm I veyahut John Zorn/Masada

 Yıllar yılı Zorn'nun kendi müziğini yaratmak adına attığı adımlar, yaratıcı kişiliği ve büyük çabaları sayesinde ona muazzam bir evreni kurması sağlayan en temel karakteristik özelliği;. tüm emeklerine istinaden ısrarla peşinden koştuğu ve onu ana akımın kısıtlı yaratımlarından öteye taşıyan, kendi düşüncesi ve sesini var edebilmesinin yolunu açan özerkliğidir. Yaratmış olduğu yüzlerce eserle bizlere 21. yüzyılın Mozart'ı dedirtebilen bu adamın özerkliği ise şöyle bir anlatıya sebep oluyor;

• Memleket ve geri dönüş;

  2 Ekim 1953 yılında doğan Zorn, henüz küçük yaşlarda müzikle ilgilenmeye başladı. Ömrünün büyük bir bölümünü geçirdiği ve yerlisi olduğu New York'ta ki çocukluk yıllarında flüt, gitar ve piyano dersleri aldı. Bugüne kadar yaptığı çalışmalarda hep deneysel/avantgart ve free caz sanatçısı olarak tanımlansa da, neredeyse birbirlerinin YingYang'ı sayılabilecek kadar birbirinden farklı lezzetler; projeler, çalışmalar, eserler üretti. (bkz: Game Pieces projesi ve oda müziği çalışmaları) Bu denli yenilikçi ve hatta yeniliğe aç kişiliğin oluşumunda kuvvetle ihtimaldir ki ailesinin büyük etkisi olmuştur. Zira aile bireylerinin her birinin farklı müzikal zevkleri vardı. Annesi daha çok klasik ve world music dinlerken, babası blues, country, fransaya has chansons ve caz'ı yeğlerdi. Daha sonra ki yıllarda Painkiller, Moonchild gibi rock esintili ekstrem çalışmalarına olan ilgisi de yine çocukluk ve gençlik yıllarında abisinin dinlediği rock&roll ve vokal bazlı r&b tabanlı Doo-Wopp stili müzik türlerinden ilhamını almıştır. [1][2][3][4]

  Bestecilik döneminde onu yönlendirecek alanları henüz keşfederken, klasikler ve film müziği dinletilerinin yanına gençlik yıllarının ilk sahne deneyimlerini yerel bir surf band ekibinde bass çalarak ediniyordu. [5] Avantgart ve deneysel müzikle ilk tanışıklığını sağlayan Mauricio Kagel'ın kayıtlarının ardından, daha sonra bırakacağı Webster kolejinde ki eğitimi sırasında ana enstrümanı saksafonla, dönemin en yaratıcı avartgart ve free caz sanatçısı Anthony Braxton'un For Alto albümünü dinleyerek, hemde seçmiş olduğu bu yeni enstrümanın marifetlerine şahit olarak tanışacaktı.[6] [2]

  Henüz 12 yaşında beste yapmaya başlayan Zorn, asıl bestecilik eğitimini NYC'de, Manhattan'da bulunan United Nations okulunda aldı. Ama her ne kadar eğitmini NYC'de almış olsa da, ilk şeflik -conductor- deneyimlerini yine St. Louis'de yani Webster kolejinde ki eğitimleri sırasında edindi. Kolejde ki 1.5 yıllık eğitiminin ardından ayrılıp önce San Francisco ve ardından Oregon'a yaptığı seyahatların bitiminde 1974 yılında New York'a geri taşındı. Bu ayrılıktan önce vuku bulan enstrüman değişikliğinin eksikliklerini de yine kolej eğitimi sırasında Oliver Lake'den aldığı dersler ve günlük ortalama 10 saate varan saksafon pratikleri ile aştı. Hali hazırda ki müzikal deneyimi ve enstrümanında ki tekniğini belirli bir ustalığa getirmesi, NYC'de Zorn'nun; özerkliği, kendini tanımasını ve yapmak istediği müziğin tam olarak ne olduğunu anlamasını sağlayacak tecrübeler edinmesini sağladı. 1980'den 1982'ye kadar çalıştığı Soho Music Gallery ile NYC'nin doğaç müziğin en çoşkun halinin sembolü olan aşağı Manhattan'da en az kendisi kadar özgürlükçü, yeniliği arayan ve her biri enstrümanında ve alanında emin adımlarla ilerleyen sanatçılarla tanıştı. Tüm bu yaratının var olduğu, '70li yılların cazı için geleceği yaratma görevini yüklenen bu muazzam akıma ve bölgeye Downtown deniyordu... [2][7][8]

+Dipnot:

[1]: Allmusic.com, John Zorn Biograpy (erişim: 25 Ocak, 2014)

[2]: Jazz.com, Encyclopedia of Jazz Musician, Zorn, John (erişim: 25 Ocak, 2014)

[3]: Wiki-En, John Zorn (erişim: 22 Ocak, 2014)

[4]: Studies in Jewish Musical Traditions, Micheal s. Cuthbert, Harvard College Library (2001)

[5]: Contemporary Musicians, Vol. 15, Suzanne Burgoin, Gale (1995)

[6]: John Zorn: Autonomy and the Avant-Garde, Ted Gordon, Avant Journal Vol:3 (2008)

[7]: Milken Archive, John Zorn (erişim: 27 Ocak, 2014)

[8]: Scaruffi.com, Avant/ John Zorn  (erişim: 27 Ocak, 2014)

+görsel; 'The Dreamers'  Nick Ruechel / düzenleme; @uzakkultur

+ Zornoloji: Bölüm I veyahut John Zorn/Masada

  Bu makale, bir yazım silsilesinde ki belirli kronolojik olayları; özelinde Masada songbooks ve genelinde John Zorn'u sentezleyip, müzikal dehaların istisnasız karmaşasının vücut bulmuş hali olan Zorn ve Külliyatını anlama ve anlamlandırma çabalarının ilk aşamasıdır.

  Herşeyin bir başlangıcı olduğu şiarına istinaden diyebileceğim şudur ki; tüm bunlarında bir başlangıçı vardı -yoktan var olanın o dayanılmaz gerçekliği. Vaktiyle oynat tuşunun ardı sıra yayılan seslerin 17W'lık ses düzeneğinden bünyelerimize yapmış olduğu sarsıcı bir dinleti halidir bu an. Yaklaşık dokuz ay önce Jazz in Mariac'da ki Zorn ve saz arkadaşlarıyla tanışma demi, bir kaç sindirim aşamasından sonra bizleri Zorn'un tartışmasız en büyük, en mühim ve en yaratıcı projesi Masada ile tanıştırdı. Ve sırf 'nedir abi bu Masada?' sorusu, Türkçe yayınlar arasında Zorn Külliyatı ve Masada hakkında bilgi eksikliğini suratımıza çarpıp "o zaman bu dehayı ben türkçeleştirecem" mevzusuna dönüştürdü. Aynı zamanda bir çok yapısal farklılıklarına rağmen aslında hep aynı noktayı işaret eden Masada projesi öncelikle Zorn'u tanıyıp, anlamayı esas kıldı ve böylece bu araştırma dosyası ortaya çıktı.

• Zornoloji:
  
                      Zornoloji veya John Zorn bilimi, John Zorn'u inceleyen bilim dalıdır.
                                              Zornoloji ile ilgilenen bilim insanına Zornolog denir.

  Herhangi bir alanda, bir kişiye deha demenin kriterleri bir çok farklılık gösterebilir. Buradaki deha mevzu, kozmosvari duruşuyla caz müziğinin, içinde başka bir derya denizi barındırma halidir. Bu koca caz dünyasında Zorn; Coleman'lar, Sun Ra'lar, Don Cherry'lerden teslim aldığı free caz bayrağını, bu alanın mühim bir kilometre taşı olarak taşımıştır. Yapmış olduğu icralar, besteler ile yaklaşık 400 albümde imzası bulunan Zorn, free cazın günümüzde yaşayan en büyük temsilcidir. [1]

  Kendi müzikal yolculuğuna ilk adımını attığı New York'un downtown müzik sahnesinde (bkz: Wiki) kendine has stili ile alkışları üstüne toplamıştır. Bu tarihten itibaren caz müziğinde bir çok kitaba, belgesele ve nice araştırmalara ana öğe olarak katılacaktır.[2] Bir kimlik yaratımı ruhaniyetiyle; caz müziği ve yahudilik gibi terimlerin bir çok akademik makalenin yazılmasına sebep olacak, cazın doğaç ve özgürlük karakterinin kökensel irdelenişi ve tarihin müzik eliyle yeniden yaratılışına tanıklık edeceğimiz Masada projesi ile müziğin bir ruha ve ruhun tüm çatışmalarıyla geçmiş-an-gelecek düzleminde var olmaya ihtiyaç duyduğuna şahit olacağız.

  Ve bugün müzikal alanda 40'lı yaşlarına varan Zorn'un altmışıncı doğum günü münasebetiyle Zorn@60 isimli bir takım kutlama etkinliklerini inceleyeceğiz. (bkz: Zorn@60)

  Yaklaşık bir haftadır giriş noktam olan Masada projesini ve hepsinin temeli John Zorn'u araştırırken; her biri birbirinden bağımsız ama sürekli birbirini besleyen konuları, projeleri, albümleri ve Zorn'un hayat hikayesinden parçaları bir araya getirmek üzere 'Zornoloji' isimli bir araştırma köşesi oluşturmaya ihtiyaç duydum.

Buyrun, şimdi müzik zamanı!


+ Dipnot:
[1]: Discogs.Com, John Zorn Discography, 22 Ocak, 2014
[2]: Allmusic,com, John Zorn Biograpy, 25 Ocak, 2014